▲ Դեպի վեր

ՎԵՐՋԻՆ ԼՈւՐԵՐԸ

Երբ քաղցկեղը դատավճիռ չէ. ինչպես Էդգար Գյանջումյանը հաղթահարեց ծանր հիվանդությունը և ոչ միայն

Ինչի՞ համար են մի կերպ շնչող, կոշիկ հագնող գեներալները

Հայազգի օրենքով գողերի ամենաաղմկահարույց սպանությունները

Սարսափում եմ. եթե Արցախն առանձին իշխանություն չունենար՝ արդեն Ադրբեջանի կազմում կլիներ

Մեր հայրենի հողի ցնցմանը զուգահեռ, ապրեցինք նաև ազգային ցնցում



2017-12-07 11:16:37

Աղետից 29 տարի անց

1988 թվականը հայ ազգի նորագույն պատմության մեջ դարձավ բեկումնային: Մեր հայրենի հողի ցնցմանը զուգահեռ, որն ավերեց մեր հայրենի քաղաքներն ու գյուղերը, մենք՝ հայերս, ապրեցինք ազգային ցնցում, մտքի և սրտի ցնցում, որը նոր սկիզբ դրեց մեր ազգային ազատագրական շարժմանը:

Գրեթե բոլորի համար անսպասելի 1988-ը նաև ազդարարում էր նոր աշխարհակարգի հիմնադրում` բեռլինյան պատի քանդում, հայոց անկախության վերականգնում և աշխարհի նոր քաղաքական քարտեզի ձևավորում:

Համաշխարհային պատմության այս շուրջ 30 ամյա վաղեմություն ունեցող իրադարձությունները մենք դիմավորեցինք`

-Սպիտակի երկրաշարժի պատճառած  ահռելի կորուստներով,

-Խորհրդային Միության կենտրոնական իշխանության ազդեցության նվազեցմամբ, ապա ընդամենը երկու տարի անց նաև վերացմամբ,

-Խորհրդային Միության հանրապետությունների հետ հիմնական տնտեսական կապերի խզմամբ,

-Ադրբեջանի կողմից հայաշատ Բաքվի և այլ քաղաքների հայաթափմամբ ու հայերի նկատմամբ ցեղասպանության իրականացմամբ:

1988 թվականի դեկտեմբերի 7-ին, ժամը 11 անց 41 րոպե, Էպիկենտրոնը  Սպիտակ քաղաքի մոտ, տեղի ունեցավ մեր հայրենի հողի ցնցում, որի ուժգնությունն էր` 10-ը բալ, հիպոկենտրոնի խորությունը` 10-ը կմ, գլխավոր ցնցման տևողությունը` 35-45 վայրկյան: Երկրաշարժի ժամանակ երկրի մակերեսին առաջացած բեկվածքի երկարությունը կազմել էր 37 կմ‚ ուղղաձիգ առավելագույն տեղաշարժը` 2մ:

Աղետի պատճառած վնասների բնութագիրը հետևյալն էր` վնասի գոտու մակերեսը – 10000 քառակուսի կիլոմետր‚ ուր ապրում էր 1 միլիոն մարդ, ավերվել էր 11 քաղաք և 58 գյուղ, անօթևան էին մնացել 514000 մարդ:

Մարդկային կորուստների նկարագիրը հետևյալն էր` ընդհանուր զոհերի թիվը կազմում էր ավելի քան 25000, փլատակներից հանվել էր կենդանի` 45000 մարդ, հոսպիտալացվել էր` 12500 մարդ։ Աղետի գոտուց տարահանվել էր 120 հազար մարդ (կանայք‚ ծերեր և երեխաներ)‚ որոնցից 75 հազարը Հայաստանից դուրս Խորհրդային Միության առողջարաններ։

Ուղիղ նյութական կորուստների արժեքը կազմել էր 10 միլիարդ դոլար: Աղետից պատճառված վնասի հետևանքները մի քանի անգամ գերազանցեցին ուղիղ նյութական կորուստները, որը 29 տարի անց շարունակում է ի ցույց դնել աղետի գոտու պատկերը:

Այսպիսի կորուստներով, առանց ազգային զինված ուժերի, մեկնարկային 29 հազար քառակուսի կիլոմետր պետության տարածքով, Ադրբեջանի կողմից սանձազերծված պատերազմի ներքո, հայ ազգը մուտք գործեց նոր աշխարհակարգ, որը պետք է կոչվեր հետխորհրդային` հետ սառը պատերազմյան շրջան:

Այսպիսի կորուստների հետ մեկտեղ՝ հայ ազգն ապրում էր ոգու ցնցություն, իսկ  նրա լավագույն և հեռատես հատվածը դրսևորում քաղաքական իմաստություն և կամք: Հայ ազգը ցնցվում էր` նրա հոգին ալեկոծում էր ազատության և արդարության տենչ: Հայտարարվեց ազգային զինված ուժեր` պաշտպանական բանակ ունենալու անհրաժեշտությունը և այն կյանքի կոչվեց: Հայտարարվեց, որ Արցախը Հայաստան է և վերջ , որը ևս կյանքի կոչվեց:

Քաղաքական իմաստության վերը նշված դրսևորումները բեկումնային դարձան հայ ազգի համար, սակայն բեկումային ընթացքը կասեցվեց տարբեր պատճառներով, որոնցից մեկն էլ հետխորհրդային աշխարհաքաղական քարտեզի ձևավորման շուրջ համաշխարհային պայմանավորվածություններն էին և ազգային քաղաքական վերնախավի դավադիր գործունեությունը:

Այսօր կրկին մտել ենք պատմական նոր շրջափուլ, նորից տեղի են  ունենում պետությունների փլուզում, նորից մեր դարավոր թշնամին պատերազմ է հայտարարում և կրկին ձեռք են բերվում համաշխարհային պայմանավորվածություններ: Այս  շրջափուլ մենք մտել ենք ունենալով հրաշք հայրենիք՝ շուրջ 42 հազար քառակուսի կիլոմետր պետականությամբ, որը ցավոք, նման է աղետի գոտու: Հայրենիք, որից  գաղթել է շուրջ 1,5 միլիոն մարդ: Հայոց պետականություն, որի արտաքին պարտքը հասնում է շուրջ 10  միլիարդ դոլարի: Բնակչության ծերացած հատվածը հատել է ճգնաժամային 7%-ի սահմանը՝ հասնելով 11%-ի և շուրջ 1 միլիոն մարդ գտնվում է աղքատության մեջ:

Իհարկե, այս աղետալի վիճակագրությունը չի կարող դառնալ արգելք նոր աշխարհակարգի ձևավորման շրջանում հայ ազգի քաղաքական հայտի համար, քանի որ կրկին մենք պետք է ապրենք ոգու ցնծություն` կրկին պետք է վերածնվենք և վերագտնենք մեզ մեր հայրենիքում:

Աղետից շուրջ 30 տարի անց, պարտավոր ենք կրկին մտցնել բեկում, պարտավոր ենք դուրս շպրտել ներքին թշնամուն, պարտավոր ենք աղետի գոտուց դառնալ զարգացման տարածաշրջան:  

Երկրաշարժը` հողի ցնցումը և նրա հետևանքով առաջացած աղետը, տարածվում է բոլորի նկատմամբ, այն չի ճանաչում բարեկամ կամ թշնամի: Սակայն ոգու և մտքի երկրաշարժը տարածվում է ընտրված անձանց նկատմամբ, այդ ցնցումը ի զորու է տապալել ցանկացած թիրախ ընտրած թշնամուն ու թշնամական համակարգը:

Ազգային դիմադրությունը, ապօրինությունների ու անարդարության դեմ ընդվզումը և ներքին թշնամուն չհանդուրժելը երկրաշարժ է` ցնցում, որի արդյունքը բեկումն է` հաղթանակը:

Այսօր հայ ազգին անհրաժեշտ է ապրել երկրաշարժ` սրտում և  մտքերում:

Սրտի և մտքի երկրաշարժով` հեղափոխությամբ, միայն հնարավոր է հաղթահարել, և՛ մայրենի հողի ճեղքվածքով առաջացած աղետը, և՛ ներքին թշնամու գործունեության հետևանքով առաջացած աղետը: Սրտի և մտքի երկրաշարժն է թույլ տալու գրավել բարձրունքներ և ազատագրելու մեր հայրենիքը և՛ներքին, և՛ արտաքին թշնամուց:

«Երկիր Ծիրանի» կուսակցության նախագահ  Զարուհի  Փոստանջյան







Нравится





Կայքում տեղ գտած մտքերն ու տեսակետները հեղինակի սեփականությունն են և կարող են չհամընկնել Asekose.am-ի խմբագրության տեսակետների հետ: Նյութերի ներքո` վիրավորական ցանկացած արտահայտություն կհեռացվի կայքից:

Լրահոս

На следующий день я пришел в редакцию с большим советским фотоаппаратом. Эта камера снимала на широкую пленку. На каждом пленке можно было снять 12 кадров. Заняв свое место, я стал ждать.