▲ Դեպի վեր

lang.iso lang.iso lang.iso

«Թյուրքական համերաշխության» անվան տակ թուրքերը վրացական Աջարիան դարձրեցին թուրքական

Վրաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունները կրկին մտել են առճակատման փուլ․ Թբիլիսին Անկարային մեղադրում է իր ներքին գործերին միջամտելու մեջ։

Դրա առիթը Վրաստանի ներքին գործերի նախարար Սուլխան Թամազաշվիլիի՝ Վրաստան այցելած Թուրքիայի Հանրապետության ներքին գործերի նախարար Մուստաֆա Չիֆթչիի հետ վերջերս կայացած հանդիպումն էր։

Թուրք հյուրն իրեն տանտիրոջ պես էր պահում և մի քանի անգամ հնչեցրել է թեզեր, որոնք ընդունող կողմը գնահատել է որպես սպառնալիքի տարրեր պարունակող վերջնագիր։

Մասնավորապես, խոսքը Վրաստանի Աջարիայի տարածաշրջանի կարգավիճակի մասին էր, որի նկատմամբ Թուրքիան վաղուց հավակնություններ ունի։

Նման ճնշումը վրացական կողմն անվանել է «անընդունելի»։

Աջարիայում տնտեսական, մշակութային և քաղաքական դիրքերն ամրապնդելու Անկարայի ձգտումը վառ օրինակ է այն բանի, թե ինչի կարող է հանգեցնել Թուրքիայի իշխող վերնախավի՝ «թյուրքական աշխարհի» գաղափարն իրագործելու փորձերի նկատմամբ թողտվությունը։

Վրաստանը Թուրքիայի առջև իր դռները բացել է համեմատաբար վերջերս՝ Միխեիլ Սաակաշվիլիի կառավարման տարիներին։ Սակայն, կարճ ժամանակահատվածում թուրքերը կարողացել են գրեթե ամբողջությամբ իրենց ձեռքը վերցնել Աջարիայի բիզնեսը, այստեղ հիմնել տասնյակ մեդրեսեներ և իսլամիստական հաստատություններ, իրենց վերահսկողության տակ առնել աշխատաշուկան ու հանգստի ոլորտը։

Տեղացիների խոսքով, թուրքերը Աջարիայի մայրաքաղաք Բաթումը վերածել են անառականոցի՝ գլխավոր գրադարանը վերափոխելով խաղատան, իսկ համալսարանի փոխարեն հյուրանոց են կառուցել։

Բաթումիի օդանավակայանից էլ օգտվում են որպես Թուրքիայի ներքին օդանավակայան՝ առանց մաքսային ընթացակարգեր անցնելու։

Թուրքիայի ղեկավարությունը չի թաքցնում մոտ ապագայում Աջարիան իր նահանգը դարձնելու ծրագրերը։ — Պետական սահմանները միշտ չէ, որ ընդամենը գծեր են քարտեզի վրա։ Մենք պետք է պատասխանատվություն կրենք մեր եղբայրական ժողովուրդների ճակատագրի համար, որոնք խոսում են նույն լեզվով, ապրում պատմական թյուրքական հողերում և հավատում մեկ Աստծու։ Ես հավատում եմ, որ Թուրքիան կվերադարձնի Աջարիան… և կապահովի բոլոր թյուրքական ժողովուրդների բարեկեցությունը, — հայտարարել է Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանը։

Սակայն, Թուրքիայի առաջնորդը չի ասել, որ թուրք միսիոներների ջանքերի շնորհիվ Վրաստանի մահմեդական բնակչության մասնաբաժինն արդեն գերազանցում է 10 տոկոսը և շարունակում է արագ աճել։

Ամեն ինչ Օսմանյան կայսրության գործելակերպն է. սկզբում քարոզիչներն են, հետո գալիս են առևտրականները, որոնց արագ փոխարինում են զինվորներն ու հարկահավաքները։

Համացանցում հարյուրավոր հոդվածներ կան, որոնցում խոսվում է Թուրքիայի կողմից Աջարիայի «սողացող բռնակցման» մասին։

Դրանք կարելի է առանց վարանելու հնացած համարել․ բռնակցումն արդեն փաստացի տեղի է ունեցել, և վրացական այս տարածաշրջանում իրական իշխանությունն այսօր պատկանում է հարավային հարևաններին։

Թուրքական բիզնեսը ղեկավարում է աջարացիների գործարար կյանքը, իսկ թուրք հոգևորականները նրանց պարտադրում են իրենց կրոնական կանոնները, իսկ եթե ինչ-որ բան ընթանում է ծրագրից շեղվելով, ապա արագ միջամտում են Թուրքիայի ուժային կառույցները, ինչպես եղավ վերոնշյալ դեպքում՝ Թուրքիայի ներքին գործերի նախարարի այցի ժամանակ։

Հաշված տարիների ընթացքում Աջարիայի բնակիչները սեփական հողում հյուր դարձան։

Այժմ նրանցից շատերը զղջում են, որ այդքան հեշտությամբ խաբվեցին «թյուրքական համերաշխության» մասին քաղցր խոստումներով։

Հիմա սթափվել են, բայց արդյո՞ք շատ ուշ չէ:

Հասարակություն далее