▲ Դեպի վեր

lang.iso lang.iso lang.iso

ՎԵՐՋԻՆ ԼՈւՐԵՐԸ

Հռոմի պապի ընտրությունների պես պետք է անել. Հրայր Թովմասյանը ՍԴ նախագահի ընտրության մասին

«Տեղեկություններ են հայտնվել, որ Թուրքիան զինյալներից կազմված 50 հոգանոց խումբ է ուղարկել. . .

Ի՞նչ է քննարկվել «Հին Երևան» ծրագիրը համակարգող աշխատանքային խմբի նիստում

Նիկոլ Փաշինյանը կպարգևատրի «Նորք» ինֆեկցիոնի ներկայացուցիչներին. խոսնակ

ՀՊՏՀ-ում դադարեցվում է ուսումնական գործընթացը. հայտարարություն

Հետազոտական աշխատանքների ֆինանսավորման ծրագրին դիմելու վերջնաժամկետը երկարացվել է

Խաժակյանը Խաժակյան չէր լինի, եթե չփորձեր պարզ փաստերը խեղաթյուրել. Մարությանի խոսնակ

Լևոն Քոչարյանը շնորհավորել է քրոջ՝ Գայանեի ծննդյան օրն ու արխիվային լուսանկարներ հրապարակել

Արմեն Սարգսյանը շրջել է Չինաստանի նորակառույց դեսպանատանը

ՀՀԿ տատիկը Փաշինյանի մասին բանաստեղծություն է գրել

Ջղաձգված կանայք հերթական «խալաստոյ» արշավն են սկսել իմ դեմ․ Նաիրա Զոհրաբյան

Դու իմ կյանքը վերածել ես սիրո ու երջանկության ճամփորդության. Նունե Եսայանի շնորհավորանքն Ավո Խալաթյանին

Կոմերցիոն կահույք՝ արտադրված Հայաստանում

Դերասանուհի Ադրիանա Գալստյանը «Կյանքի խոսք» աղանդի հետևորդ է

Սամվել Ալեքսանյանը դատի է տվել Երևանի քաղաքապետարանին

Կոչ ենք անում սթափվել...Ամուլսարի հանքի համայնքների բնակիչների բաց նամակն՝ ԱԺ պատգամավորներին

Քաղաքապետին սպասարկող մեքենան շուրջ 6 ամիս վազք չի կատարել` ունենալով հրամանագրված վարորդ․ Դավիթ Խաժակյան

«Մանկան տուն» ՊՈԱԿ-ի 3 աշխատակցուհի կալանավորվել է անչափահաս սաներին ծեծելու և անարգելու համար

Սպասեք 3-4 ժամ. Հրայր Թովմասյան 

Եթե ասում էի իրանահայ եմ, ասում էին՝ հա, պարսիկ ես․ Արմեն Փիրի Մասիհի

Գագիկ Ծառուկյանի խափանման միջոցի հարցով նիստը չկայացավ

Կկալանավորվի՞ Գագիկ Ծառուկյանը. ՈՒՂԻՂ

Դերասանուհի Տաթև Սարգսյանը դատի է տվել Դիանա Տոռեսին

Քաղաքապետին սպասարկող մեքենան շուրջ 6 ամիս վազք չի կատարել` ունենալով հրամանագրված վարորդ․ Դավիթ Խաժակյան

Մահացել է ևս 4 անձ, վարակվածների թիվն աճել է 210-ով` հասնելով 47877-ի

ՀՀ ավիացիոն իշխանությունների անգործության պատճառով «Աէրոֆլոտ»-ն առաջարկում է գիշատիչ գներ

Երկրաշարժ Հայաստանում. զգացվել է Շիրակի մարզում

Բալասանյանը Հայաստանում է. փորձում է ցնցել, ոտքի հանել ընդդիմությունը

Մրցանակաբաշխությանը Մանե Թանդիլյանի՝ բեմում հայտնվելն անակնկալի է բերել բոլորին

«Տո՛, դու ո՞վ ես, ա՛յ տղա. առաջին պատվավոր հյուրդ Կարաբինան էր». Գևորգ Պետրոսյանը՝ նախարարին

Մեր բժշկագիտական թիմի ներուժն ու ներդրումը պետք է չանտեսվեր. «Նորք» ԻԿՀ-ից բաց նամակ ՀՀ. . .

Ադրբեջանում գտնվող Գուրգեն Ալավերդյանը կապ է հաստատել ընտանիքի անդամների հետ

Ողբերգական դեպք Կոտայքի մարզում. խաչքարը ուղղելու ժամանակ այն ընկել է 52-ամյա տղամարդու վրա. նա մահացել է

Կան բերման ենթարկվածներ ու ձերբակալվածներ․ ոստիկանությունը՝ Գնդեվազում տեղի ունեցած ծեծկռտուքի մասին

Արսեն Թորոսյանի նոր հրամանը՝ համաճարակային գոտի մուտք գործող եւ դուրս եկող անձանց նկատմամբ. . .

Պարելը նորմալ երևույթ է․․. Աշոտ Փաշինյան

Հանրահավաքի որոշումը հարմարեցվել է դատարանում կալանքի հարցի քննարկմանը. Ալեն Սիմոնյանի. . .

Ոստիկանությունը վարորդական վկայականի հետ կապված հայտարարություն է տարածել

Մանկատան աշխատակիցները փայտով, ձեռքերով խփել են անչափահասներին, քաշել մազերը․ ոստիկանության բացահայտումը

«Շրջանառության մեջ է դրվել Գագիկ Ծառուկյանին կալանավորելու թեզը»

Կծափահարեմ այն ուժին, որն իշխանափոխություն կանի առանց ՀՀԿ-ի. Աշոտյան

«Գործարարները քանդում են վանական համալիրի տարածքը, անունը դնում «բարի գործ»

Վանաձորում 30-ամյա կինն իր վարձակալած տուն է հրավիրել 28-ամյա տղամարդուն և բռնություն. . .

Արագածոտնի մարզպետը վարակվել է կորոնավիրուսով. ախտորոշվել է երկկողմանի զարգացող թոքաբորբ

Մեր տարածաշրջանում փորձում են օգտվել միջազգային կարգի նշմարվող թուլությունից․ Փաշինյանի. . .

Սարսափելի վիճակ է, ակտիվիստները ծեծում են խաղաղ բնակիչներին, ովքեր գնացել էին աշխատանքի.. . .

Փորձարկվեցին հայկական արտադրության ականանետերը

Ես կխնդրեմ արևի տակ չկանգնել և գնալ տուն. Ռոբերտ Քոչարյանը դատարանի բակում հանդիպեց իր աջակիցների հետ

Դատարանը Միքայել Մինասյանին կալանավորելու որոշում կայացրեց

Մահացածները թոշակ էին ստանում, քվեարկում, իսկ 2 մլն վարկ մուծողն օգտվում էր նպաստից․ Նաիրա Զոհրաբյան

Հայաստանից Անին տեսնելու միակ հնարավորությունը…

Արտաշես Վրույրը՝ նշանավոր դերասան Արամ Վրույրի որդին, նախորդ դարասկզբին (1901-1917թթ.) հոր հետ
պարբերաբար եղել է Անիում: Հայրը Մառի գիտարշավի խմբում մասնակցել է Անիի պեղումներին:

Արտաշես Վրույրն իր հուշերում գրում է. «Անի կայարան-Անի, Խարկով գյուղի վրայով, մոտ 7 կիլոմետր: Դա Անի
այցելողների ամենաբանուկ ճանապարհն է: Անի կայարանից մինչև Խարկով գյուղը սայլի ճամփա կա, սակայն,
այնուհետև պետք է իջնել Ախուրյանի խոր կիրճը, նավակով անցնել գետի աջ ափը, և ահա այդտեղից ձորի միջով նեղ
շավիղը ձգվում է մոտ երեք կիլոմետր մինչև Գլիձոր և ապա փոքրիկ զառիվերը անցնելով՝ Տիգրանի դռնով մտնում եք
Անի, և ձեր առաջ՝ մի բարձունքի վրա, հանդիպում եք նրբագեղ փոքր տաճարի, դա Տիգրան Հոնենցի սուրբ Գրիգոր
Լուսավորիչ եկեղեցին է»:
(«Անիում», «Սովետական գրող» հրատ., Երևան, 1979 թ.)

Իսկ նախորդ դարասկզբից, երբ կորցրինք նաև Անին, երբեմնի հրաշագեղ կառույցների փլատակները, ավերակված
հայկական ճարտարպետության գլուխգործոցները, կիսավեր եկեղեցիները Հայաստանից տեսնելու միակ
հնարավորությունը, ամենամոտ վայրը մնում է դեռ տարիներ առաջ լուծարված, հիմա գրեթե ամբողջովին
անմարդաբնակ (մեկ բնակիչ), սահմանային գոտում գտնվող Խարկովը գյուղը կամ գյուղատեղին, որտեղից Անին
երևում է «ինչպես ափիդ մեջ»:

Մի փոքրիկ պատմական ակնարկ Խարկով գյուղի մասին: Այն մինչ լուծարվելը և 7 կմ հեռավորությամբ գտնվող
հարևան Բագրավանի համայնքին միավորվելը առնվազն երկու անունով է հիշատակվում. սկզբում` Ենիքյոյ, հայերեն
թարգմանությամբ` Նոր գյուղ, ապա Խարկով, իսկ 2006 թ.-ի հուլիսի 4-ին ՀՀ կառավարության որոշմամբ
անվանափոխվել է Նորշեն։ Ի դեպ, ըստ որոշ պնդումների՝ Խարկով անվանումը վերցված չէ Ուկրանիայի հայտնի
քաղաքից, այլ առաջացել է «խարկվել» բառից և փոփոխվելով դարձել է Խարկով: Ի դեպ, ամռանը Խարկովի
դաշտերում աշխատողիս այս վարկածը շատ ավելի համոզիչ է թվում:

Ոչ միայն հայաստանցիներիս, այլ նաև Հայաստան այցելող հյուրերի համար Խարկով գյուղը գրեթե երազանքի վայր
է դարձել, բայց այդ երազանքն այնքան էլ հեշտ իրականացվողներից չէ: Հայ-թուրքական սահմանին գտնվող
բնակավայրը դեռ խորհրդային տարիներին, իր հարյուրավոր հեկտարներով դաշտերով, արոտներով, սարերով ու
ձորերով, անգամ բազմաթիվ քարի հանքերով վերցվել է փշալարերի պատնեշի մեջ, հատուկ պահպանվող
սահմանային գոտում է, զինվորական ուղեկալի կողմից հսկվող ռեժիմով: Ժամանակին հիմնականում
արգելապատնեշներն էլ դարձան պատճառ, որ երբեմնի շեն և հարյուրից ավել բնակիչ ունեցող համայնքն
ամբողջովին դատարկվեց ու ի վերջո լուծարվեց:

Բնականաբար՝ Խարկով մտնելը բոլորի համար չէ, որ արգելված է. սահմանապահ ուղեկալի հսկողության տարածք
կարող են մուտք գործել մոտակա գյուղերի բնակիչները՝ գյուղատնտեսական աշխատանքերի նպատակով, նախօրոք
ձեռք բերված հատուկ անցաթղթով :

Իսկ զբոսաշրջային նպատակով գյուղ մուտք գործելու համար ԱԱԾ-ից կամ ռուս-հայկական սահմանապահ
ջոկատից նույնպիսի գրավոր թույլտվություն պետք է ստանալ, ինչից հետո փոքր ժամանակով, ասենք՝ մեկ-երկու

2 ժամով, կթույլատրվի արգելապատնեշից ներս մտնել և սահմանապահների ուղեկցությամբ հատուկ նշված վայրից
դիտել Անին: 

Առհասարակ բացի Անիի հրաշալիքներից, Խարկով գյուղը Անիի վառ գույնի քարերով տների փլատակներով ևս
դիտարժան է: Գյուղում կա նաև կիսավեր եկեղեցի: Հիմա մի փոքր՝ այդ եկեղեցու մասին:

«Համառօտ տեղագրութիւն հնութեանց մեծին Շիրակայ եւ մայրաքաղաքին Անիոյ». Աշխատասիր.՝ Մելքիսեդեկ քհ.
Գէորգեանց Շիրակացւոյ. Ի Հայրապետութեան Տ.Տ. Մկրտչի Առաջնոյ Աստուածընտիր կաթողիկոսի ամենայն Հայոց,
Աղէքսանդրապօլ : տպ. Յովհ. Ափինեանցի, 1903 թ.» աշխատությունում մանրամասն գրված է 20-րդ դարասկզբի
Շիրակի բոլոր համայնքների և եկեղեցիների, բնակչության թվի, նրանց հավատքի, քահանաների մասին, գրքում կան
նաև հետաքրքրաշարժ պատմություններ այդ գյուղերի մասին: Բնականաբար այն չի կարող չհամարվել Շիրակի
եկեղեցիների մասին մի խիստ հավաստի աղբյուր: Սակայն մի հետաքրքրական տեղեկություն կա Խարկովի մասին, որն
ինձ տարակուսանքի առիթ է տալիս: Գրքի 175-րդ էջից մեջբերում եմ այն ամբողջությամբ և բառացի.
«ԵՆԿԻՔՈՅ (նոր գիւղ) կամ ԽԱՐԿՈՎ: Բուղդաշէնից արևմուտք կէս ժամ հեռու գտնվւում է Ենկիքոյը, որը ունի 35
տուն, 195 արական, 184 իգական, եկեղեցի չունին. Քահանան է Յարութիւն Տօնականեանը:»
Ինձ հետաքրքրեց նախորդ դարասկզբին եկեղեցի չունենալու այդ փաստը, քանի որ գյուղում այնուամենայնիվ
հիմա էլ կա կիսավեր եկեղեցին, որի մասին մեկ այլ աղբյուրում՝ «ՊԱՏՄԱՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ԱՐԳԵԼՈՑ-
ԹԱՆԳԱՐԱՆՆԵՐԻ ԵՎ ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՄԻՋԱՎԱՅՐԻ ՊԱՀՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆ» պետական ոչ
առևտրային կազմակերպության պաշտոնական կայքում գրված է, որ Խարկովի «Նորամանուկ» եկեղեցին (պետ.
ցուցիչ՝ 7.22.1. 4.2) կառուցվել է XIX դարում: Ըստ խարկովցիների` եկեղեցին կառուցել է Մանուկ անունով
հայորդին, որի ջանքերով Վանից խաչքարեր են տեղափոխվել այստեղ: Եկեղեցու մուտքի արևմտյան և արևելյան
կողմերում XIII դ. պատկանող երկու գեղաքանդակ խաչքարեր են պահպանվել (պետ. ցուցիչ՝ 7.22.1. 4.2.1), որոնք,
ամենայն հավանականությամբ, վանեցի Մանուկի բերած խաչքարերն են: Իսկ եկեղեցու մկրտարանում պահպանվել է
XIII-XIV դդ. խաչքար (պետ. ցուցիչ՝ 7.22.1. 4.2.3): «Նորամանուկ» եկեղեցու դռան շեմին երևում է ևս մեկ
քանդակազարդ խաչքար, որը հավանաբար ավելի հին է, քան մուտքի երկու կողմերի խաչքարերը: Եկեղեցու բակում
գտնվում է վանահոր գերեզմանը, որը, ցավալիորեն, քանդվել ու կոտրվել է ոսկի որոնողների կողմից:

Կայքում տեղ գտած մտքերն ու տեսակետները հեղինակի սեփականությունն են և կարող են չհամընկնել Asekose.am-ի խմբագրության տեսակետների հետ: Նյութերի ներքո` վիրավորական ցանկացած արտահայտություն կհեռացվի կայքից:
Հասարակություն ավելին