Վեց տարի առաջ` մարտի 1-ին ՀՀ իշխանությունները բիրտ ուժ կիրառեցին սեփական ժողովրդի նկատմամբ` ճնշելու փետրվարի 19-ի նախագահական ընտրությունների արդյունքների կեղծման դեմ դուրս եկած քաղաքացիների խաղաղ հավաքները:

Նշված է հայաստանյան 5 կազմակերպությունների կողմից 2008-ի մարտի 1-ի դեպքերի վերաբերյալ տարածած հայտարարության մեջ, որում, մասնավորապես,  ասվում է.

«Ստանալով Ռուսաստանի ղեկավարության քաղաքական աջակցությունը, ներգրավելով ուժային բոլոր կառույցները, այդ թվում` քրեական պատժիչ ջոկատներ, պաշտոնավարող նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի հրամանով․

- կիրառվեցին բռնություններ Ազատության հրապարակում խաղաղ նստացույցի մասնակիցների նկատմամբ, որոնք այնուհետեւ շարունակվեցին Երեւան քաղաքի ողջ տարածքում,  այլ քաղաքացիների նկատմամբ,

-գործի դրվեցին  ոչ միայն  ոստիկանությունն ու ներքին զորքերը, այլեւ Սահմանադրության կոպիտ խախտումներով օգտագործվեցին ՀՀ կանոնավոր բանակի ստորաբաժանումները,

- ապօրինի հրամանով Երեւան քաղաքում հայտարարվեց  արտակարգ դրության ռեժիմ, որը փաստացի կիրառվեց ՀՀ ամբողջ տարածքում,

- ապօրինի խուզարկություններ իրականացվեցին քաղաքացիների բնակարաններում, բերման ենթարկվեցին եւ հարցաքննվեցին հարյուրավոր քաղաքացիներ,

- ոստիկանության բաժանմունքներում բռնությունների, խոշտանգումների ենթարկվեցին ապօրինի բերման ենթարկվածներն ու  ձերբակալվածները,

- շինծու եւ անհիմն մեղադրանքներով կալանավորվեցին, դատապարտվեցին եւ ազատազրկվեցին հարյուրից ավելի քաղաքական գործիչներ եւ ակտիվիստներ, այդ թվում՝ Ազգային ժողովի պատգամավորներ,

- ապօրինի գրադննության կիրառմամբ խոչընդոտվեց  ոչ իշխանական լրատվական միջոցների գործունեությունը , որի արդյունքում կոպտորեն խախտվեց ՀՀ քաղաքացիների  տեղեկատվություն ստանալու իրավունքը: :

- խաղաղ ու անզեն քաղաքացիների դեմ կիրառվեց հրազեն, որի արդյունքում ըստ պաշտոնական տվյայների սպանվեցին 10 քաղաքացիներ:

Այսպիսով, անօրինական ուժի գործադրմամբ եւ արյունով իրականացվեց իշխանության զավթում եւ ՀՀ քաղաքացիներին պարտադրվեց Սերժ Սարգսյանի նախագահությունը, ինչը հետագայում վերահաստատվեց 2013 թվականին` վարչական ռեսուրսի չարաշահմամբ կեղծված նախագահական ընտրություններով:

ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունը մինչ այժմ չի հարցաքննել Ռոբերտ Քոչարյանին, Սերժ Սարգսյանին, 2008 թվականի Մարտի 1-ի ժամանակ ուժային եւ իրավապահ մարմինների եւ նրանց ստորաբաժանումների ղեկավարներին: Որեւէ քննություն չի իրականացվել միջազգային կառույցների պահանջով եւ Սերժ Սարգսյանի հրամանով ստեղծված Մարտի 1-ի գործով Փաստահավաք խմբի հրապարակած զեկույցներում բացահայտված եւ արձանագրված փաստերի ուղղությամբ: Բացատրություններ չեն վերցրվել  եւ չեն հարցաքննվել օլիգարխները, որոնց թիկնապահներին հատկացվել էր զինվորական համազգեստ եւ որոնք ներգրավվել էին քաղաքացիների դեմ սանձազերծված բռնի գործողություններում:

Վեց տարիների ընթացքում, չնայած բազմաթիվ պաշտոնական հավաստիացումներին եւ հայտարարություններին, Սերժ Սարգսյանի վարչակազմը  ոչ մի իրական գործողություն չի իրականացրել Մարտի 1-ի մարդկության դեմ հանցագործության քննության ուղղությամբ՝ ակնհայտորեն հովանավորելով հանցագործության կատարման մեջ պատասխանատու անձանց: Մինչ օրս ոչ ոք չի ենթարկվել պատասխանատվության:

Մարտի 1-ի հանցագործությունների կոծկումը հանգեցրեց Հայաստանում քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական ճգնաժամի առավել խորացմանը, արտագաղթի ծավալների մեծացմանը, կոռուպցիայի աճին եւ արտաքին քաղաքականության ձախողմանը: Վերջինիս գագաթնակետը հանդիսացավ Սերժ Սարգսյանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 3-ի հայտարարությունը` միանալու Մարտի 1-ի հանցագործությունը հովանավորած եւ աջակցած Վլադիմիր Պուտինի կողմից կառավարվող Մաքսային Միությանը:

Առանց Մարտի 1-ի իրավական գնահատականի Հայաստանի Հանրապետությունում  չի կարող ապահովվել իրավունքի գերակայության սկզբունքը, ժողովրդավարական ինստիտուտների բնականոն գործունեությունը եւ մարդու արժանապատվության նկատմամբ հարգանքի վերականգնումը:

Սույն հայտարարությամբ, դատապարտելով 2008 թվականի Մարտի 1-ի մարդկության դեմ իրականացված հանցագործությունը,

- կոչ ենք անում ՀՀ քաղաքացիներին վճռական եւ պահանջատեր լինել հանցագործությունը կատարողներին, աջակցողներին եւ կոծկողներին պատասխանատվության ենթարկելու հարցում

-պահանջում ենք միջազգային կառույցներից հետեւողականություն դրա արդյունավետ քննությունը խթանելու եւ մարդու իրավունքների ու ժողովրդավարական ինստիտուտների դեմ կազմակերպված հանցագործություններին իրավական գնահատական տալու համար:

Լրագրողների Ասպարեզ ակումբ

Թրանսփարենսի ինթերնեյշնլ Հայաստան

Քաղաքացիական գիտակցություն հասարակական կազմակերպություն

Հեսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակ

Մայդանի հետ համերաշխության հայկական կոմիտե