Սամվել դպիր Գրիգորյանը գրում է․
ՀԵԼՈՈՒԻՆԻ ԴԻՎԱԿԱՆ ԽՈՐՀՐԴԱՆԻՇՆԵՐԸ․ Ի՞ՆՉ Է ԹԱՔՆՎԱԾ «ԱՆՄԵՂ ԶՎԱՐՃԱՆՔԻ» ՀԵՏԵՎՈՒՄ
ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈ՛ՒՆ, ՔՐԻՍՏՈՆՅԱՆԵ՛Ր ԵՎ ԾՆՈՂՆԵ՛Ր
Այս օրերին սոցիալական ցանցերում բազմաթիվ գովազդներ են տարածվում՝ հոկտեմբերի 30-ից նոյեմբերի 1-ը Հելոուին նշելու հրավերներով։ Ռեստորանները, բարերը, սրճարաններն ու ժամանցի այլ վայրեր առաջարկում են սարսափազդու կերպարներով, խորհրդավոր մթնոլորտով ու զանազան ներկայացումներով տոնակատարություններ։
Ժամանակակից Հելոուինի տարածված կերպարներից են դևերը, կախարդները, ուրվականները, վամպիրները, կենդանի մեռյալներն ու այլ սարսափազդու էակներ։
ԴԻՎԱԿԱՆ ԵՎ ՕԿՈՒԼՏԱԿԱՆ ԽՈՐՀՐԴԱՆԻՇՆԵՐԸ ՀԵԼՈՈՒԻՆԻՆ ՊԱՏԱՀԱԿԱՆ ՉԵՆ։
Ժամանակակից Հելոուինի խորհրդանիշների մի մասը շարունակում է առնչվել կախարդության, ոգիների, մահվան և խավարի պատկերացումներին։
Ուստի քրիստոնյայի համար առաջանում է սկզբունքային հարց. ինչո՞ւ պետք է դիվական կերպարները, չարի խորհրդանիշներն ու մահվան սարսափազդու պատկերները վերածվեն քրիստոնյաների տոնական ուրախության և զվարճանքի առարկայի։
ՍՐԲԵՐԻ ՀԻՇԱՏԱԿԻ ՕՐԸ՝ ԴԻՎԱԿԱՆ ԿԵՐՊԱՐՆԵՐԻ ՏՈՆԱԿԱՏԱՐՈՒԹՅՈ՞ՒՆ։
Հելոուին (Halloween) անվանումն առաջացել է All Hallows’ Eve արտահայտությունից, որը նշանակում է «Բոլոր Սրբերի տոնի նախօրե»։ Արևմտյան քրիստոնեական ավանդության մեջ նոյեմբերի 1-ը Բոլոր Սրբերի տոնն է, իսկ հոկտեմբերի 31-ը՝ դրա նախօրեն։
Ուշագրավ է, որ այս տարի՝ 2026 թվականի հոկտեմբերի 31-ին, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին նույնպես տոնում է բոլոր սրբերի՝ հների և նորերի, հայտնիների և անհայտների հիշատակը։
Սակայն ժամանակակից Հելոուինը մեծապես վերածվել է սարսափի ու գերբնական կերպարների շուրջ կառուցված առևտրային տոնակատարության։
Ի՜նչ ցավալի հակադրություն. մի կողմից՝ սրբերի և նահատակների հիշատակ, մյուս կողմից՝ կախարդների, դևերի ու մահվան կերպարների շուրջ կազմակերպվող խրախճանք։
Մեր ժողովուրդն ունի բազմաթիվ սրբեր ու սուրբ նահատակներ, այդ թվում՝ Սուրբ Վարդանանք և Հայոց ցեղասպանության սրբադասված նահատակները։ Նրանց կյանքն ու անձնազոհությունը վկայում են Քրիստոսի, հավատքի, հայրենիքի և սրբությունների նկատմամբ հավատարմության մասին։
Մի՞թե նրանց հիշատակի ու անձնազոհության օրինակների փոխարեն մեր երեխաներին պետք է հրամցնենք խավարի կերպարներով տոնակատարություններ։
ՉԱՐԻ ՀԵՏ ՉԻ՛ ԿԱՐԵԼԻ ԽԱՂԱԼ։
Չարը զվարճանքի առարկա չէ, իսկ դիվական խորհրդանիշները քրիստոնյայի համար չեն կարող համարվել հոգևորապես աննշան պատկերներ։ Չարի կերպարներով շարունակաբար հրապուրվելը և դրանց նկատմամբ անքննադատ վերաբերմունքը կարող են բթացնել մարդու հոգևոր զգոնությունը, թուլացնել չարի նկատմամբ մերժողականությունը և մթագնել բարու ու չարի միջև հստակ սահմանազատումը։
ՈՐՈ՞ՆՔ ԵՆ ԱՅՍ ԽՐԱԽՃԱՆՔԻ ՀՈԳԵՎՈՐ ՎՏԱՆԳՆԵՐԸ
Չարի կերպարների նկատմամբ ընտելացումը։
Երբ դևերը, չար ոգիները և կախարդական կերպարները ներկայացվում են որպես զվարճալի ու գրավիչ, վտանգ կա, որ դրանց նկատմամբ աստիճանաբար կկորչի հոգևոր զգոնությունը։ Այն, ինչը քրիստոնեական գիտակցության մեջ կապվում է չարի հետ, կարող է ընկալվել որպես ընդամենը ուրախության ու զվարճանքի խորհրդանիշ։ Մինչդեռ չարը պարզապես երևակայական հասկացություն չէ. քրիստոնեական ավանդության մեջ սատանան նույնպես կոչվում է Չար, իսկ դիվային ուժերը իրական հոգևոր էակներ են։
Օկուլտական պատկերացումների նկատմամբ հետաքրքրության խթանումը։
Պետք է հստակ տարբերակել սարսափային կամ հեքիաթային կերպարներով զվարճանքը իրական օկուլտական գործողություններից։ Սակայն երբ գուշակությունը, ոգեկանչությունը, կախարդական ծեսերը կամ գերբնական ուժերի հետ հաղորդակցվելու փորձերը ներկայացվում են որպես հետաքրքիր ու գրավիչ զբաղմունք, առաջանում է արդեն այլ՝ անմիջական հոգևոր վտանգ։
Քրիստոնեական հավատքը մերժում է այդ օկուլտական գործողությունները, որոնք դեպի հոգևոր մութ աշխարհ դուռ են բացում։ Դրանք չեն կարող արդարացվել պարզապես այն պատճառաբանությամբ, թե կազմակերպվում են զվարճանքի համար։
Բարու և չարի միջև սահմանների մթագնումը։
Երբ չարի խորհրդանիշները մշտապես ներկայացվում են որպես զվարճալի, գրավիչ ու տոնական, վտանգ կա, որ մարդն աստիճանաբար կսկսի այլ կերպ գնահատել դրանք։ Խնդիրը միայն սարսափազդու կերպարներին ընտելանալը չէ, այլ նաև այն, որ չարի նկատմամբ բացասական վերաբերմունքը կարող է փոխարինվել հետաքրքրությամբ, համակրանքով և նույնիսկ հիացմունքով։ Հոգևոր վտանգն սկսվում է այնտեղ, որտեղ մարդը ոչ միայն դադարում է մերժել չարը, այլև սկսում է դրանով հրապուրվել։
Երեխաների հոգևոր և արժեքային կողմնորոշման վրա ազդեցությունը։
Երեխան դեռ ձևավորում է իր պատկերացումները բարու, չարի, սրբության և մեղքի մասին։ Ուստի ծնողը պետք է ուշադրություն դարձնի ոչ միայն այն բանին, թե երեխան որքան է ուրախանում, այլև՝ ինչ կերպարներով, խորհրդանիշներով և գաղափարներով է շրջապատվում։
Առանձնապես մտահոգիչ է, երբ երեխաներին հրապուրում են այնպիսի կերպարներով, որոնք հակադրվում են քրիստոնեական հավատքի ներկայացրած բարության, սրբության և լույսի օրինակներին։ Չէ՞ որ երեխայի հոգևոր դաստիարակությունը միայն նրան բարին սովորեցնելը չէ, այլև օգնելը, որ նա կարողանա տարբերել բարին չարից, գեղեցիկը՝ այլանդակությունից, սրբությունը՝ պղծությունից։
Ծնողի պատասխանատվությունն է թույլ չտալ, որ այդ սահմանները մթագնվեն զվարճանքի անվան տակ։
Վախի և սարսափի վերածումը առևտրային ապրանքի։
Ժամանցի կազմակերպիչների համար սարսափազդու կերպարները հաճախորդներ գրավելու և շահույթ ստանալու միջոց են։ Սակայն առևտրային շահը չի կարող չափանիշ լինել այն բանի, թե տվյալ ժամանցը որքանով է համատեղելի քրիստոնեական արժեքների հետ։
Այն, ինչ վաճառվում է որպես զվարճանք, դեռ չի նշանակում, թե հոգևորապես անվնաս է։
Սրբության և խավարի հակադրության մթագնումը։
Հատկապես մտահոգիչ է, երբ Բոլոր Սրբերի հիշատակի հետ կապված օրերին ուշադրության կենտրոնում հայտնվում են ոչ թե սրբության, հավատարմության ու անձնազոհության օրինակները, այլ դիվական կերպարներն ու խավարի խորհրդանիշները։
Քրիստոնյայի համար սա առիթ է խորհելու՝ ո՞ւմ օրինակներն ենք մեծարում և ի՞նչ արժեքներ ենք փոխանցում հաջորդ սերնդին։
ՔՐԻՍՏՈՆՅԱՆԵ՛Ր, ՄԻ՛ ԴԱՐՁՐԵՔ ՉԱՐԻ ԵՎ ԽԱՎԱՐԻ ԽՈՐՀՐԴԱՆԻՇՆԵՐԸ ՁԵՐ ՈՒՐԱԽՈՒԹՅԱՆ ՈՒ ԶՎԱՐՃԱՆՔԻ ԱՌԱՐԿԱ։
Հոգևոր զգոնությունը յուրաքանչյուր քրիստոնյայի պարտականությունն է՝ անկախ տարիքից։ Այն, ինչ կարող է թուլացնել չարի նկատմամբ մեր մերժողականությունը և մթագնել բարու ու չարի տարբերակումը, չի դառնում հոգևորապես անվնաս միայն այն պատճառով, որ ներկայացվում է որպես ժամանց։
ՀԱՐԳԵԼԻ՛ ԾՆՈՂՆԵՐ, ՄԻ՛ ԹՈՒՅԼ ՏՎԵՔ, ՈՐ ՁԵՐ ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ՀՈԳԵՎՈՐ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆԸ ԶՈՀԱԲԵՐՎԻ ՀԱՆՈՒՆ ԺԱՄԱՆՑԻ ԱՌԵՎՏՐԱՅԻՆ ՇԱՀԻ։
Երեխան կարող է ուրախանալ, խաղալ, զվարճանալ և անմոռանալի օրեր անցկացնել՝ առանց դիվական կերպարներն ու խավարի խորհրդանիշները տոնական ուրախության առարկա դարձնելու։
Քրիստոնյայի կոչումը չարին մերժելն է, ոչ թե նրա կերպարներով հրապուրվելը, խավարից հեռու մնալը, ոչ թե այն տոն դարձնելը։
ՄԵԶ ԵՎ ՄԵՐ ԵՐԵԽԱՆԵՐԻՆ ԼՈՒՅՍ Է ՊԵՏՔ, ՈՉ ԹԵ ԽԱՎԱՐ։
Տարածե՛ք, միմյանց իրազեկե՛ք, եղե՛ք հոգևորապես զգոն։
