Տնտեսագետ Տիգրան Ջրբաշյանը գրում է.

ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ՝ ԵՐՐՈՐԴԸ ՎԵՐՋԻՑ

Սա, թերևս, PISA 2025-ի Հայաստանի համար ամենավտանգավոր ցուցանիշներից մեկն է։

Computational Problem Solving-ի գնահատմամբ Հայաստանը 354 միավորով երրորդն է վերջից՝ հրապարակված արդյունքներ ունեցող երկրների և տնտեսությունների շարքում։

Մեզնից ցածր են միայն Պարագվայը՝ 352 և Քենիան՝ 278։

ՏՀԶԿ միջինը՝ 500։

Էստոնիա՝ 541։

Թուրքիա՝ 473։

Ղազախստան՝ 449։

Վրաստան՝ 413։

Ադրբեջան՝ 388։

Հայաստան՝ 354։

Եվ այստեղ շատ կարևոր է հասկանալ՝ ինչի մասին է խոսքը։

Սա համակարգիչ օգտագործելու կամ ծրագրավորում իմանալու թեստ չէ։ Այն գնահատում է երեխայի կարողությունը հասկանալ նոր և անծանոթ խնդիրը, այն բաժանել քայլերի, աշխատել տեղեկատվության հետ, գտնել ու փորձարկել լուծումներ և հասնել արդյունքի թվային միջավայրում։

Այլ կերպ ասած՝ այն չափում է հենց այն կարողությունների մի մասը, որոնց վրա մենք պատրաստվում ենք կառուցել Հայաստանի ապագա տեխնոլոգիական տնտեսությունը։

Եվ այստեղ արդեն դժվար է հանգստացնող բացատրություններ գտնել։

Ավելին՝ Հայաստանի արդյունքը 42 միավորով ավելի ցածր է, քան կարելի էր ակնկալել նույնիսկ մեր սեփական՝ արդեն ցածր բնագիտական արդյունքից։ Այս հարաբերական ցուցանիշով մեզնից վատ են միայն Քենիան, Ուզբեկստանը և Ադրբեջանը։

Ուրեմն խնդիրը միայն այն չէ, որ մեր երեխաների գիտելիքների մակարդակը ցածր է։ Մենք առանձնապես վատ արդյունք ունենք նաև գիտելիքը խնդրի լուծման վերածելու կարողության մեջ։

Եվ այս ֆոնին մենք խոսում ենք AI-ից, engineering-ից, data center-ներից, գիտելիքահեն տնտեսությունից, բարձր արտադրողականությունից և Հայաստանը տարածաշրջանային տեխնոլոգիական կենտրոն դարձնելուց։

Բայց GPU-ներ գնելը շատ ավելի հեշտ է, քան այդ GPU-ների շուրջ մրցունակ մարդկային կապիտալ ստեղծելը։

Եթե մեր 15-ամյա երեխաների՝ խնդիր լուծելու կարողության զանգվածային մակարդակով Հայաստանը երրորդն է վերջից, ապա AI-ի և high-tech-ի մասին մեր հավակնությունները չեն կարող սահմանափակվել ներդրումներով, սարքավորումներով և ենթակառուցվածքներով։

Մենք կարող ենք կառուցել data center-ներ։

Բայց եթե չկառուցենք մարդկային կապիտալ, ուրիշներն են ստեղծելու դրանց վրա բարձր ավելացված արժեքը։

Սա արդեն պարզապես կրթության նախարարության խնդիրը չէ։

Սա Հայաստանի տնտեսական անվտանգության և երկարաժամկետ մրցունակության խնդիր է։

Եվ այս արդյունքից հետո կրթության ու high-tech-ի ռազմավարությունները որպես միմյանցից առանձին փաստաթղթեր քննարկելը, իմ կարծիքով, այլևս անընդունելի է։

OECD — PISA 2025 Results, Volume I⁠

Գրառումը խմբագրվել է արհեստական բանականության (AI) գործիքների օգտագործմամբ։