Ադրբեջանի արտգործնախարար Էլմար Մամեդյարովը, Կիևում ելույթ ունենալով ԵԱՀԿ-ի արտգործնախարարների խորհրդի նիստում հայտարարել է, որ իր երկիրը հուսով է՝ հակամարտությունների լուծման և սպառազինությունների վերահսկման ուղղությամբ ԵԱՀԿ-ի ջանքերը մոտ ապագայում հաջողություն կունենան: Սա հետաքրքիր հայտարարություն է՝ հաշվի առնելով, որ Բաքվում նույնիսկ անթաքույց կերպով ձգտում էին ղարաբաղա-ադրբեջանական հակամարտության լուծումը դուրս բերել ԵԱՀԿ-ի շրջանակներից և տեղափոխել ՄԱԿ, որտեղ, ինչպես հայտնի է, բազմաթիվ իսլամական երկրներ կան, որոնք ունեն պրոադրբեջանական դիրքորոշում: Սակայն հիմա, Մամեդյարովը, կարծես, հերքում է իր երկրի փայփայած արտաքին քաղաքական նպատակները: Բայց ինչպե՞ս ստացվեց, որ Բաքվի կողմից փաստացի անվստահության արժանացած ԵԱՀԿ-ն հանկարծ դառնում է հակամարտությունների լուծման վստահելի կառույց: Սա դժվար է համարել զուտ դիվանագիտական արտահայտության, որովհետև այդ պարագայում նման հստակ, նույնիսկ դիրքորոշում բովանդակող հայտարարություն չէր լինի, հայտարարությունը կլիներ ընդհանուր բնույթի, ասենք՝ «բարձր ենք գնահատում ջանքերը», «մեծ է ու կարևոր դերը» և այլն: Նախարարը նույնիսկ հավելում է, թե «բազային սկզբունքները, ինչպես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների նախագահների մյուս հայտարարություններում, կարող են բանակցությունների և խաղաղ գործընթացի հիմք հանդիսանալ»: Այդ հայտարարություններում կային դրույթներ, որոնք Ադրբեջանը սկզբունքորեն մերժում էր: Զորօրինակ՝ Ակվիլայում ԵԱՀԿ ՄԽ երկրների նախագահների համատեղ հայտարարությամբ հղում է արվում Մադրիդյան 2007թ. սկզբունքների վրա (ի դեպ, սա նորացված տարբերակը չէ, որն ընդունվել է 2009թ. և որն ընդունում է Ադրբեջանը: Ըստ երևույթին, Մամեդյարովը, հենց այս նկատառումից ելնելով, իր խոսքում շեշտեց 2009 թվականի սկզբունքները), որը ենթադրում է «Լեռնային Ղարաբաղը շրջապատող տարածքների վերադարձ» (որը հետագայում՝ Մուսկոկայում, ցավոք, վերաձևվակերպվեց «օկուպացված տարածքներ» եզրով), ՀՀ- ԼՂՀ ցամաքային կապ և «Լեռնային Ղարաբաղի վերջնական իրավական կարգավիճակի հետագա որոշում իրավականորեն պարտավորեցնող կամարտահայտության միջոցով»: Սա այն դրույթն է, որն Ադրբեջանում մեկնաբանում են յուրովի՝ ԼՂ ինքնորոշում Ադրբեջանի կազմում: Իսկ Էնիսկիլենում սույն թվականի հունիսի 18-ին արված հայտարարությունում առկա է «հակամարտության բոլոր կողմեր» ձևակերպումը, ինչը չի կարող չենթադրել, որ ԼՂՀ-ն ուղղակի կամ անուղղակի դիտարկվեց որպես հակամարտության կողմ: Արդյո՞ք այս ձևակերպումները «հայ-ադրբեջանական հակամարտություն» ինֆոլոգեմով սնվող հարևան պետությունում սկսել են ընդունել, թե՞ ուղղակի աչք են փակում կամ վերստին ունեն ձևակերպումները յուրացնելու սեփական մեկնաբանությունների քարոզչական հնարքները, դժվար է ասել: Բայց կոնկրետ արտաքին քաղաքական կոնյունկտուրան ստիպում է որոշ ենթադրություններ անել: Քանի որ Հայաստանը հրաժարվեց ասոցացումից, Ալիևի վարչակազմը սկսել է խաղարկել ԵԱՀԿ-ի խաղաքարտը և փորձում է նմանատիպ դիֆիրամբներով այս ֆոնին հավատարիմ գործընկերոջ դիրքավորում ապահովել, ինչն անուղղակիորեն նշանակելու է հակառակորդ երկրի՝ Հայաստանի անվստահելի գործընկեր լինելը: Ռուսաստանն էլ չի նեղանա, որովհետև նա նույնպես ԵԱՀԿ անդամ է և համանախագահում է Մինսկի խումբը: Մյուս կողմից սա կարող է կապված լինել Թուրքիայի՝ սահմանների բացման օգտին հայտարարության հետ, որի հետևում կանգնած է ԱՄՆ-ն: Եթե դա այդպես է, իսկ վերջին զարգացումների «գծային մոդելը» ցույց տվեց, որ դա շատ հավանական է, ապա այս հայտարարությունը դարձավ Ալիև-Սարգսյան հանդիպման շարունակությունը, որով Արևմուտքը շարունակում է Հայաստանին հասկացնել, որ անվտանգության թելերը հարկավոր չէ հյուսել Ռուսաստանի գրպանում:

Արման Սահակյան